لرستان وکاسیان

قوم لر -سکاها-کاسیتها- تبارشناسی قوم لر -فرهنگ وهنروتمدن وموسیقی لری-مناظر وطبیعت لرستان-مفرغ لرستان

تاریخچه مفرغ در خاورمیانه ، ایران و زاگرس مرکزی(لرستان)

پیشینه تاریخی

زاگرس به جهت شرایط زیست محیطی از دوران قبل از تاریخ تاکنون بستری مناسب را جهت زیست و تکامل مراحل زندگی بشر فراهم نموده است . لرستان از دوره سوم زمین شناسی شرایط اقلیمی مناسبی را برای انسان فراهم نموده است. عصر یخبندان در این محدوده حدود 150 هزار سال پیش از اروپا به پایان رسیده و پس از اتمام این دوره تدریجا بذر زندگی بر این بستر غنی جوانه زده است. مردمان خردمند زاگرس از 13 تا 12 هزار سال پیش استفاده از دانه های خوراکی را آغاز کرده و حدود 11 هزار سال پیش براهلی کردن حیوانات دست یازیده اند کشف ابزاری نظیر “ آسیاب دستی” و “ هاون ” و “ابزار داس ” نشان می دهد که مردمان زاگرس در پایان هزاره هشتم قبل از میلاد معیشتی مبتنی برکشاورزی و دامداری بوده و نخستین روستاها را در کوهپایه ها تشکیل داده اند .علاوه بر این ویژگی منطقه زاگرس در ادوار پیش از تاریخ به واسطه همجواری با ملل متمدن در بین النهرین تأثیرات فرهنگی و تمدنی از همدیگر اقتباس نموده اند . این ارتباطات به عنوان عوامل مؤثر در پیشرفت فرهنگی و تمدنی زاگرس و بین النهرین مقاطع مهمی را کاملاً تحت تأثیر قرار داده است .
   در این میان لرستان به عنوان مرکز ثقل تمدنی زاگرس و تأثیر گذار در اکثر مقاطع تاریخی نقش کلیدی و مهم در تحولات دوران پیش از تاریخ ، دوران تاریخی و دوره اسلامی ایران داشته است . غارهای پنج گانه پیش از تاریخ در خرم آباد نقوش صخره ای هومیان ، میرملاس و دوشه مربوط به قبل از تاریخ در کوهدشت ، تپه ها و محوطه های باستانی متنوع در اکثر نقاط استان حاکی از گذشته ای درخشان در این دیار است . مهمتر از همه لرستان به واسطه تمدن مفرغ واجد مقام ویژه و ممتازی در تاریخ ایران باستان است . توجه به خاستگاه فرهنگ لرستان وعناصر تشکیل دهنده آن نشانگر استعداد و نبوغ ساکنان این سرزمین لز سپیده دم تاریخ تا به امروز است . از دست ساخته های سنگی چندین هزار ساله پیش از تاریخ تا نقاشی های دیواری غارها، عصر طلایی برنز لرستان و … به نوعی نشان از توانایی وهوشمندی مردم این خطه در امر فرهنگ سازی دارد.آثار تمدنی ، معماری و هنری انبوه در سطح استان نشان از رونق و آبادانی قلمرو لرستان در دوره باستان دارد . در این راستا نوشته های مورخین و نویسندگان دوره اسلامی در توصیف شهرها و مناطق لرستان تا حدودی علمی و منطقی به نظر می رسد .|
   بعد از هجوم تازیان ، لرستان بسان سایر مناطق ایران بصورت بخشی از قلمرو مسلمانان درآمد . در قرون اول تا سوم هجری لرستان مستقیماً زیر نظر خلفای اموی و عباسی اداره می شد . در قرن 4 و 5 هجری لرستان تحت تسلط حکومتی محلی بنام آل حسنویه (348-406 هـ . ق ) در آمد. در این دوره بناهای عام المنفعه بسیاری جهت رفاه مردم ایجاد گردید، و قلعه فلک الافلاک به عنوان گنجور این سلسله انتخاب شد . در قرن 5 و 6 هـ . ق لرستان به رسم اقطاع از سوی حکومت سلاجقه به امرای آل برسق ( 550 – 437 هـ . ق ) داده شد .  این سلسله پس از به قدرت رسیدن اتابکان1 لرستان تضعیف و به خارج از لرستان رانده شد .
اتابکان لرستان (570-1006 هـ . ق ) این سلسله تا اواسط حکومت صفوی قدرت خود را حفظ نمودند .   دوره فرمانروایی آنها مقارن حکومتهای خوارزمشاهی – مغول – ایلخان – تیموریان – قرقویونلوها و آق قریلونها بوده است . مرکز حکومت آنها شهر خرم آباد و در سال 1006 توسط شاه عباس کبیر منقرض شدند. پس از منقرض شدن اتابکان سیستم والی گری جانشین  اتابکی 1 شد .در این مورد حسین خان والی پس از اتابکان به عنوان والی لرستان منصوب شد . حکومت والیان لرستان از 1006 تا 1348 هـ . ق قمری مقارن حکومتها صفوی – افشاریه – زندیه – قاجاریه و پهلوی بوده است

 


 

1. اتابگی نهادی بود که به دوره سلجوقی تعلق داشت ، اما خاستگاه اصلی آن در تشکیلات اجتماعی و آداب و رسوم ترکمنان بود . اتابگی در شکل ابتدایی خود نهادی اجتماعی بود بعدها بصورت نهادی سیاسی نظامی درآمد . اتابگ در اصل عهده دار سرپرستی آموزش و تربیت شاهزاده ای سلجوقی می شد که بر ولایتی بعنوان حاکم منصوب شده بود ، اما بعدها بر اثر تجربه امپراتوری سلجوقی و زوال قدرت سیاسی آن سلسله اتابگان در بعضی ولایات قدرت سیاسی را به طور کامل در دست گرفتند و بعضی از آنان مانند آل برسق موفق به تشکیل  سلسله ای مستقل شدند

  
نویسنده : معتمدی سکوندی ; ساعت ۳:۳۳ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۳ مهر ۱۳۸٧